Scenariusz spotkania Wigilijnego

 

 

1.      Narrator

Witam Państwa serdecznie! Przed nami Boże Narodzenie - święta dla polskich rodzin bardzo wyjątkowe i jak ważne. Wtedy to cieszymy się, że jesteśmy razem, bardziej sobie bliscy i drodzy niż w zwykłe dni. Roziskrzona choinka, włożone pod nią prezenty, ciche melodie kolęd przenoszą dorosłych w świat dzieciństwa, a dzieci wzbogacają w przeżycia, do których zawsze będą chętnie wracać we wspomnieniach. Dzielenie się opłatkiem oraz śpiewanie kolęd przy wigilijnym stole to symbole wzajemnej jedności, miłości, pokoju. Pewnie dlatego z ochotą podejmujemy wszelki trud, aby w tym podniosłym dniu znaleźć się w gronie najbliższych.

2.      Wiersz

Recytator I

Dlaczego jest Święto Bożego Narodzenia?

Recytator II

Dlatego, żeby się uczyć miłości do Pana Jezusa

Recytator I

Dlaczego wpatrujemy się w gwiazdę na niebie?

Recytator II

Dlatego, żeby podawać sobie ręce

Recytator I

Dlaczego śpiewamy kolędy?

Recytator II

Dlatego, żeby się uśmiechać do siebie

Dlatego, żeby sobie przebaczać.

3.      Narrator

Wigilia rozpoczyna święta Bożego Narodzenia - rodzinne święta pełne pięknych tradycji i podniosłego nastroju. Wieczór wigilijny jest najbardziej uroczystym i najbardziej wzruszającym wieczorem roku. To noc, w której Wysokość zniżyła się do niskości, aby niskość wywyższyć. Noc, w której Moc stała się słabością, aby słabość umocnić. Noc, w której Wszechmoc stała się bezradnością. Noc, w której Wszechmocny ukazał się w bezbronności niemowlęcia. Noc, w której Wszechmocny w bezbronności i bezradności niemowlęcia ukazał potęgę miłości. Bo tylko miłość może całkowicie oddać się tym, których kocha. Bo tylko miłość wszystkiemu wierzy i we wszystkim ufność pokłada.  Kiedy już wszyscy domownicy , a czasem zaproszeni goście , stanął wokół stołu , najstarsza osoba w rodzinie bierze z talerzyka biały , cieniutki , we wzorki wytłoczony opłatek, podchodzi po kolei do każdego ,łamie się z nim i składa życzenia. A kiedy już wszyscy domownicy zasiądą do stołu , będą próbować potraw wigilijnych potraw i nie wolno grymasić , bo wtedy zdrowie nie dopisze w następnym roku. Prastarą tradycją świąt Bożego Narodzenia jest zawieszenie u sufitu jemioły. Ludzie wierzą, że życzenia składane pod jej gałązkami zawsze się spełniają.

4.      Wiersz „Opłatek”

Dziecko 1

Otoczyła stół gromada dziatek,
Siano pachnie pod białym obrusem,
Na talerzu leży biały opłatek
Z gwiazdką, drzewkiem i Panem Jezusem.


W białych płatkach anielskiego chleba
Jakaś wielka tajemnica gości :
Nie wiadomo, czy są z ziemi, czy z nieba,
A wiadomo, że są chlebem miłości.

     Dziecko 2


Gdy opłatek wigilijny się dzieli,
Uroczyście go podając z rak w ręce,
Mama mówi, że się wtedy weseli
Bóg Miłości, zrodzony w stajence.

      Dziecko 3


Bo gdy łamie się opłatek przed Bogiem,
To nie tylko z siostrzyczką i z bratem,
Ale także i z obcym, i z wrogiem,
I z calutkim, caluteńkim światem.

     Dziecko 4


I w tej chwili wszystkiemu, co żyje,
Całym sercem radośnie się życzy,
Żeby oczy nie płakały niczyje,
Żeby w sercach nie było goryczy.


Żeby wszyscy mieli to, co im trzeba,
I, jak my, wzajem sobie życzyli,
Łamiąc płatek anielskiego chleba
W biały wieczór świąteczny wigilii.

5. Wiersz „Wieczór wigilijny”- dziecko 5, 6, 7

Biały obrus lśni na stole,

Pod obrusem siano

Płoną świeczki na choince

Co tu przyszła na noc

na talerzach kluski z makiem ,

karp jak księżyc srebrny

zasiadają wokół stołu

dziadek z babcią krewni.

Już się z sobą podzielili

Opłatkiem rodzice,

Już złożyli wszyscy wszystkim

Moc serdecznych życzeń

Kiedy mama się dzieliła

Ze mną tym opłatkiem miała w oczach łzy

Widziałem , otarła ukradkiem

Nie wiem co też mama chciała

Szepnąć mi do ucha;

Bym na drzewach nie darł spodni,

Pani w szkole słuchał…

Niedojrzałych jabłek nie jadł,

Butów tak nie brudził…

Nagle słyszę , mama szepce:

Bądź dobry dla ludzi.

 

6. Wiersz „Wigilia”- dziecko 8, 9

To pierwsza gwiazdka,

Co żółtym światłem płonie,

Jest małym pajączkiem zawieszonym przez noc.

Patrz – spuszcza się prosto w nasze dłonie!

Zawiesimy ją na choince,

Niech przynosi szczęście

Na ten nowy rok.

A teraz czeka na nas stół

Nakryty obrusem świeżym

I skrzypią krzesła niecierpliwie-

Już czas, już czas

Zasiadajcie do wieczerzy

A na stole

Barszcz, chleb i ryba

Nas opłatkiem białym,

Naszej mamy ciepły uśmiech

Szkoda że nie wszyscy są z nami,

Ze jedno miejsce puste.

 

7.„Wigilia” – kaseta

Znowu minął rok, znów za oknem pada śnieg
blask choinki w domu lśni
bo świąteczne idą dni.
Kolędnicy już
odwiedzają każdy dom
dzwonią sanie pośród zasp,
bo kolędy nadszedł czas.

Ref.: Wigilia przystrojony biało stół
zaprasza siądź z nami wraz gościu nasz
opłatek weź i z nami dziel,
bo dzisiaj radość gości w nas.

Świece płoną już, najjaśniejsza świeci z gwiazd
do wieczerzy siądźmy wraz
cicha noc otuli nas.
Znowu minął rok
kolędników słychać śpiew
trzej królowie drogą mkną
do Betlejem śpieszą się.

Ref.: Wigilia …

8. Narrator

Jednym z najpiękniejszych zwyczajów bożonarodzeniowych jest śpiewanie kolęd. Chyba żaden z narodów nie może się pochwalić takim bogactwem tych pieśni, jak naród polski. Większość z nich to przekazywane przez tradycję utwory, których autorów na próżno szukać wśród znanych poetów. W kolędach z pewnością odnaleźć można czystą poezję, najpiękniejsze pomysły muzyczne, ale również wiele śladów dawnych polskich obyczajów. Kolędy są częścią naszej historii narodowej. To piękne pieśni – jedne są bardzo stare, mają kilkaset lat, inne napisano niedawno. Wszystkie opowiadają o narodzeniu Dzieciątka w Betlejem. Narodziło się dwa tysiące lat temu w stajence , w otoczeniu zwierząt, a jego Matka położyła je w żłobie . Jezus , kiedy dorósł, mówił ludziom o zgodzie i miłości, takiej jaka panuje w domach w tym wyjątkowym dniu. Kolęd jest wiele. Od najdawniejszych, staropolskich, do tych współczesnych, od liturgicznych do pastorałek, jak choćby ta, której teraz wysłuchamy…

9.„Wędrowcy” – pastorałka 27

Gdy adwentowy wieczór  nadchodzi posłuchaj słychać krok,
para wędrowców do nas przychodzi
poprzez zimowy zmrok.

Ref.: Od drzwi, do drzwi stuka, puka i schronienia u nas szuka.
Czy wiesz, kto przyszedł tu,
otwórz, otwórz, otwórz Mu!

2. Święta Panienko, stojąca w progu
w chłodny wieczorny czas,
przychodzisz tu betlejemską drogą
i pytasz: "Przyjmiesz nas?"

Ref.: Od drzwi, do drzwi stuka…

3. Proszę, zamieszkaj u mnie od zaraz,
otwieram domu drzwi,
o wszystko pilnie już się postaram,
aby usłużyć Ci.

Ref.: Od drzwi, do drzwi stuka…


4. U mnie jest jeszcze biednie i skromnie,
Ty serce moje znasz,
ale przyjdź z Twoim Dzieciątkiem do mnie,
to przecież Pan jest nasz.

Ref.: Od drzwi, do drzwi stuka..

10. Narrator

Nazwa "kolęda" jest właściwie nowa i oznacza każdą pieśń bożonarodzeniową o charakterze kościelnym i świeckim. Wśród kolęd znajdziemy zarówno poważną Anioł pasterzom mówił jak i wesołe pieśni - nieraz nawet rubaszne. Ale jeszcze w 1838 roku - ks. Mioduszewski w swoim "Wielkim śpiewniku kościelnym" osobno umieszcza pieśni poważne do śpiewania w kościele i te tytułuje "Pieśni na Boże Narodzenie", osobno zaś "Pastorałki i kolędy" zawierające utwory o charakterze świeckim i przeznacza do śpiewania w domu. Pieśni, w których na plan pierwszy wysuwają się pasterze, ks. Mioduszewski nazywa pastorałkami, kolędami zaś nazywa "powinszowania na Boże Narodzenie". W starych wydaniach kolęd spotkać można różne nazwy. Są więc "kantyczki", "rotuły", "symfonie". Sam wyraz kolęda pochodzi od starorzymskiej nazwy pierwszego dnia każdego miesiąca "calendae".

 

11„Betlejem” – pastorałka 25

Dawno temu przed wiekami
w małej wiosce Betlejem.
Cud się zdarzył nad cudami
zszedł na ziemię mały Bóg.


Ref. Wszyscy się cieszyli
aniołkowie, pastuszkowie.
dziecię utulili śpiewem swym do snu.


II Trzej królowie przyjechali
by dzieciątku oddać hołd.
Piękne dary też mu dali,
otoczyli żłobek w krąg.


Ref. Wszyscy...


III Zawsze zimą w dzień grudniowy,
gdy choinka z nami jest,
w naszych domach milkną spory
czas świąteczny znowu jest.


Ref. Wszyscy...

12.Wiersz „Chleb miłości”

Dziecko 10

A gdy zabłyśnie gwiazda
W błękitnej dalekości.
Będziemy z sobą dzielić
Opłatek - chleb Miłości.

      Dziecko 11

A łamiąc okruch biały,
Wśród nocy świętej ciszy,
Niechaj się serca nasze
Jak dzwony rozkołyszą.

      Dziecko 12

Oto już cud się spełnia,
Już biją w niebo dzwony.
O witajże nam, Jezu,
W Betlejem narodzony.

Rozwarły się niebiosa,
Już kolęd płyną dźwięki:
O witajże nam witaj,
Jezuniu malusieńki.

     Dziecko 13

Ty, któryś jest Miłością
i Sercem tego świata,
Zagarnij serca nasze
W  imię Swoje zbrataj.

Niechaj zamilkną swary,
Zawiści, ludzkie złości,
Noc święta, wigilijna...
dzielmy - chleb miłości.

13.Narrator

 Autorem pierwszej kolędy był św. Franciszek z Asyżu, a ojczyzną kolęd były Włochy skąd poprzez zachód dotarły najprawdopodobniej w XIV w. do Polski. Pierwszymi polskimi kolędami były pieśni ze śpiewników braci czeskich. Z tych śpiewników przełożono na język polski 31 kolęd na początku XV w. Złotym wiekiem polskiej kolędy jest wiek XVII i pierwsza połowa wieku XVIII. W tym czasie polska twórczość kolędnicza wznosi się na najwyższe szczyty i w tym też czasie polska kolęda mająca swe źródła w Czechach ulega całkowitemu spolonizowaniu, przez wprowadzenie rodzinnych melodii, scen pasterskich i lokalnego kolorytu.

14.„Przyjdź do mnie mały Jezusku” – pastorałka 29

Przyjdź do mnie mały Jezusiku,
mieszkać w dziecinnym pokoiku,
w mym małym łóżku Cię ułożę,
żebyś miał ciepło, mały Boże.

 Lalka Ci miejsca ustąpiła,
teraz się pięknie pokłoniła
i nawet wielki, groźny lew
w wielkim pokłonie spuścił łeb.

 Pieska uwiążę, by nie szczekał.
Pajac pokłonił się z daleka,
A miś na straży stanie z boku
By nikt nie zrobił krzywdy Bogu.

A jeszcze lepiej, mały Boże
w serduszku swoim Cię ułożę.
Będziesz cieplutkie miał mieszkanie.
Przyjdź tylko do mnie mały Panie.

 

15.Wiersz „Zwierzęta”

Dziecko 14

Ktoś mi mówił, że w noc wigilii,
Co jest jedna w roku taka święta,
W narodzenia Bożego chwili
Przemawiają wszystkie zwierzęta.

Gdy zapalą gwiazdkę anioły
Dzieciąteczku w lichej stajence,
Wtedy konie, krowy i woły
Uklękają kołem w podzięce.

Dziecko 15

Owce modlą się i jagniątka,
Psy i koty łebki podnoszą-
Wszystkie mówią coś do Dzieciątka,
Czegoś skarżą się, o coś proszą.

Dziecko 16

I dziś swoje troski i biedy
Opowiedzą w człowieczym słowie.
A Dzieciątko... oj od nich wtedy
Ładnych rzeczy o nas się dowie!

16.Narrator

 

Forma kolęd jest bardzo różnorodna: jedne są uroczystym hymnem czy chorałem, inne marszem lub zamaszystym polonezem choćby W żłobie leży autorstwa Piotra Skargi. Kolędy polskie upodobały sobie melodie popularnych tańców. I tak np. Bóg się rodzi ma melodię poloneza, Hej bracia, czy wy śpicie - melodię krakowiaka, Dzisiaj w Betlejem - to melodia popularnego niegdyś mazura. Wielu kolędom użyczały melodii oberki, hajduki, gonione, góralskie, zbójnickie, ale także menuet i gawot. Trzeci okres powstawania kolęd polskich przypada na czasy saskie, stanisławowskie i porozbiorowe. Nie sprzyjały one kolędowej twórczości.

17.„Aniołek najładniejszy” – pastorałka 31

Nad Betlejem gwiazdka
Pulchna i odświętna,
Już umyła w chmurach
Rączki i oczęta,
Żeby tam w żłobeczku,

Malec jak okruszek

Spojrzał na nią pierwszy,
Jak na bratnią duszę

Ref. No a ten aniołek najładniejszy
Biegnie sam, w ubranku swym najbielszym;
Biegnie w dół, rozchmurza ciemne chmury
Nie chce już na święta patrzeć z góry.

A anioły starsze
Strasznie roztargnione
Zakładają skrzydła
Ot! Na lewą stronę,
Patrzą na zegary
Pada na nie trwoga!
Bardzo są spóźnione,
A daleka droga...

Ref. No a ten aniołek......

Za to wiatr szałaput
W niebie wieść roznosi,
Że na ziemię nieba
Wcale nikt nie prosił
I choć wie, że kłamie,
Oczy ma niewinne
Mówiąc, że nie grzeszne
Grzechy wigilijne.

Ref. No a ten aniołek......

 

17. Wiersz „Gwiazdka”

       Dziecko 17

Dzisiaj o zmierzchu wszystkie dzieci,

Jak małe ptaki z gniazd,

Patrzą na niebo, czy już świeci

Najpierwsza z wszystkich gwiazd.

 

       Dziecko 18

 

O zimne szyby płaszczą noski

W okienkach miast i wsi,

Czy już sfrunęła z ręki Boskiej,

Czy już nad nami tli...

 

Dziecko 19

 

Różowe niebo pociemniało,

I cień błękitny legł

Na ziemię białą, białą, białą

Na nieskalany śnieg.

 

     Dziecko 20

 

 Anioły mogą zejść do ludzi,

 Przebiec calutki świat:

 Śnieg taki czysty, że nie zbrudzi

 Białych anielskich szat.

 

 Białe opłatki, białe stoły,

Świeżych choinek las...

Doprawdy mogą dziś anioły

Zagościć pośród nas.

 

Tylko ta gwiazda niech zaświeci

Nad ciszą białych dróg

I zawiadomi wszystkie dzieci,

Że się narodził Bóg.

 

18. „Był pastuszek bosy” – pastorałka 24

Był pastuszek bosy, na fujarce grał,
w górach pasał owce i w szałasie spał.
Nagle aniołowie z nieba w bieli przyfrunęli
obudzili go gdy spał, gdy spał.
Obudzili go gdy spał, gdy spał.

Ref. Dziś do Betlejem trzeba nocą iść,
         bo narodzenia czas wypełnił dni,
         tam gdzie stajenka razem z bydlątkami
         leży dzieciąteczko i na sianku śpi.
         Świat na to czekał wiele już lat
         i narodzenia dziś wita czas,
         biegnij pastuszku jasną drogą, niebo płonie,
         na niebie pierwszej gwiazdy blask,
         na niebie pierwszej gwiazdy blask.

Był pastuszek bosy, zimne nóżki miał,
ale dobry anioł piękne butki dał.
Wziął pastuszek owce, pobiegł
tak jak wiatr przed siebie,
a na niebie blask od gwiazd, od gwiazd.
A na niebie blask od gwiazd, od gwiazd.

Ref. Dziś do Betlejem...

19. Narrator

Kolęda od wieków wyrażała sobą wiele charakterystycznych elementów duszy narodowej. Jest w niej i dostojność i skupienie duchowe, jest bujny temperament sarmacki, słowiańska zaduma i tęsknota, rzewność i czułość. Jest i humor, i wesołość, jest zamaszystość kontuszowego szlachcica i krakowskiego chłopa. Kolęda stała się więc jak gdyby odbiciem duszy prostaka i mędrca, dziecka i dorosłego człowieka; przemawia zatem od wszystkich i do wszystkich.

Wszyscy wielcy poeci podkreślają czar i potęgę polskiej kolędy. Kolęda staje się u Mickiewicza jednym z czynników zwycięstwa nad złem: towarzyszy walce o duszę Konrada w III części "Dziadów", a w duszy innego Konrada ucisza szalejące burze kładąc koniec udręce ("Wyzwolenie" St. Wyspiańskiego).

 

20. „Zagraj dziecku kołysankę” – pastorałka 36

Za kominem świerszczyk spał,
całą zimę przespać chciał,
obudziła go nowina:
-Urodziła się Dziecina,
kto jej będzie grał?

Ref. Zagraj Dziecku najpiękniejszą kołysankę
Kołysankę o zielonym, ciepłym dniu,
Z nut pachnących macierzanką i rumiankiem,
Kołysankę – usypiankę graj do snu.


Stanął świerszczyk koło drzwi,
Święty Józef zmarszczył brwi,
A Panienka się uśmiecha:
-Chodź tu do nas, Dziecko czeka
na zielone sny.

Ref. Zagrał Dziecku najpiękniejszą kołysankę
Kołysankę o zielonym, ciepłym dniu,
Z nut pachnących macierzanką i rumiankiem,
Kołysankę – usypiankę grał do snu.

 21.Wiersz „Szła kolęda”- dziecko 20, 21

Szła kolęda w noc grudniową , pukała do drzwi  i wołała ,żeby ludzie do stajenki szli.

Dziecko małe , maluteńkie przyszło na ten świat, a w stajence ściany cienkie i dziurawy dach.

Urodziła Matka Boska Synka w mroźny wieczór- co tu robić, co tu robić, żeby zimna nie czuł?

Zatroskała się kolęda , że tu taki mróz- trzeba prędko okryć Dziecko najcieplejszą z chust. 

Zimno Dziecku, zimno Matce, obydwoje drżą – hej kolędo, hej kolędo, prowadź ich w nasz dom.

Urodziła Matka Boska Synka w mroźny wieczór- trzeba zabrać go do domu, żeby zimna nie czuł.

Uśmiechnęła się kolęda, a my razem z nią- Matka Boska i Dzieciątko będą mieli dom.

Wejdą razem z tą kolędą w nasz rodzinny krąg i już nigdy i już nigdy nie odejdą stąd.

Urodziła Matka Boska Synka w mroźny wieczór- przytulimy go do serca,żeby zimna nie czuł.    

 

22. Wiersz „Kolęda domowa”- dziecko 22

Ta kolęda od opłatka się zaczyna bo opłatkiem zawsze dzieli się rodzina

Od opłatka i od słów naszej mamy, od tych słów nad opłatkiem wyszeptanych.

A ty nasza kolędo domowa słowa mamy w pamięci zachowaj.     

 

23. „Być tam gdzie Ty” – pastorałka

W doli i w niedoli, w pracy i w milczeniu, w dobrym zdrowiu i chorobie

We wszelkim zdarzeniu

Ref: Być tam gdzie Ty , Jezu malusieńki , być tam  gdzie Ty pośród Twej stajenki

        Być tam gdzie Ty , gdzie i Matka Twoja, być tam gdzie Ty, gdzie się śpiewa Gloria

W słońcu i w ulewie, w ptaku i zwierzęciu, we wszechświecie pełnym Ciebie,

W życiu mym i szczęściu.

 Ref : Być tam gdzie Ty…………..

 

24. Wiersz „Choinka”- dziecko 23

Choinko, choinko, świąteczną masz minkę!

Łańcuszek wpleciony w zieloną czuprynkę!

Stanęłaś w pokoju na złotym dywanie

I cień twój iglasty zatańczył na ścianie.

Usiądę przy Tobie i podam Ci rękę.

To nic, że masz trochę kłującą sukienkę!

 

25. Narrator

Nie ma takiego gatunku drzewa jak choinka. Nazywamy tak drzewko, które ustawiamy w domu z okazji świąt Bożego Narodzenia. Są to najczęściej świerki lub sosny. Sadzi się je w szkółkach. Wycinane są więc świerki specjalnie sadzone, by zdobić domy podczas świąt lub takie, które rosną w lasach, ale są słabe i chorują. Świerk , który nadaje się na choinkę, musi rosnąć 5 – 8 lat.

Są jeszcze takie choinki, które nie wyrosły w lesie. To sztuczne drzewka, które można kupić w sklepach. Pamiętaj! Na choinki nigdy nie przeznacza się jodeł chociaż to piękne drzewa. Jodły są pod ochroną!

 

26. Wiersz „Wesołych świąt”- dziecko 24

Bez zmartwień, z barszczem , z grzybami, z karpiem

Z gościem co niesie szczęście , czeka nań przecież miejsce, Wesołych świąt!

A w święta niech się snuje kolęda. I gałązki świerkowe niech nam pachną na zdrowie

Wesołych świąt!

A z gwiazdką, pod świeczek łuną jasną

Życzcie sobie najwięcej zwykłego , ludzkiego szczęścia.

 

 

 

     27. „Maleńka Miłość”- kolęda 

Do naszych serc do wszystkich serc uśpionych

Dziś zabrzmiał dzwon , już człowiek obudzony.

Bo nadszedł czas i dziecię się zrodziło

A razem z nim maleńka przyszła miłość

Ref: Maleńka Miłość w żłobie śpi 

Maleńka Miłość przy Matce Świętej  

Dziś całe ziemi i niebo lśni od tej Miłości Maleńkiej.

Porzućmy zło , przestańmy złem się bawić.

I czystą łzą spróbujmy serce zbawić.

Już nadszedł czas i Dziecię się zbudziło

A razem z nim maleńka przyszła miłość.

Ref: Maleńka Miłość w żłobi śpi,

Maleńką Miłość chrońmy z lękiem

Dziś ziemia drży i niebo drży

Dla tej Miłości maleńkiej

 

Opracowanie:

Teresa Serwińska

Agnieszka Okarma

Marzena Pelczar